Phil van Tongeren, over Imagine, Schokkend Nieuws en meer!

Ik ben Phil van Tongeren, betrokken bij het Imagine Film Festival vanaf het allerprilste begin (midden jaren 80), mede-oprichter van Schokkend Nieuws en, meer in het algemeen, tekstschrijver.

Hoe ben je betrokken geraakt bij het Imagine Film Festival en hoe lang ben je al betrokken bij dit festival?
In 1984, aan de vooravond van de eerste editie van The Weekend of Terror, interviewde ik initiatiefnemer Jan Doense voor een Amsterdams uitgaansblad, genaamd Agenda genaamd. Jan en ik werden dikke vrienden en vanaf 1985 ben ik eigenlijk full-time bij het festival betrokken geweest. Eerst als programmeur, tussen 2008 en 2012 vijf edities lang als artistiek directeur, en sinds die tijd weer als programmeur onder de nieuwe a.d. Chris Oosterom.

Wat maakt het festival voor jou zo bijzonder dat je na deze tijd nog steeds zo fanatiek betrokken bent?
De liefde voor films die je de rillingen over de rug doen lopen, zat er bij mij al vroeg in. Later ga je kennis vergaren over het onderwerp en word je spelenderwijs een soort van expert. Imagine is in Nederland het enige platform waar die films volop aandacht krijgen, en vervul je als programmeur een gidsfunctie. De grootste uitdaging is nog steeds om, te midden van het blockbustergeweld en maar voortwoekerende franchises, op zoek te gaan naar films die op een originele manier iets bijzonders hebben te vertellen. En dan natuurlijk ook anderen weten te overtuigen van die kwaliteit!

Het festival is natuurlijk begonnen als het Weekend of Terror in 1984 en heeft ook jarenlang als Amsterdam Fantastic Film Festival te boek gestaan. Hoe is het festival, op de naam na, veranderd in de loop der jaren?
Het meest voor de hand liggende antwoord is natuurlijk dat wat eerst een nachtelijk weekend was, nu tien volle dagen zijn geworden. Maar ook heeft de scope van het festival zich in de loop der jaren verbreed. Niet alleen is er dankzij internet veel meer kennis beschikbaar over wat er over de hele wereld aan fantastische films wordt geproduceerd, ook omvat Imagine tegenwoordig veel meer dan alleen filmvertoningen. Er zijn masterclasses, Q&A’s en exposities, terwijl het festival ook nadrukkelijk naar kruisbestuiving zoekt met disciplines als wetenschap en filosofie.

Als programmeur heb je een ontzettend belangrijke rol in de te vertonen films. Hoe gaat dit er achter de schermen aan toe?
Inclusief artistiek directeur Chris Oosterom bestaat het programmeursteam uit vier mensen. Afgelopen jaar zijn Lauren Murphy en Stanislaw Liguzinski aan het team toegevoegd. Zodra we een link van een film binnen hebben, wordt deze door minimaal twee programmeurs bekeken. Beiden schrijven een rapport over de film.

Hoe gaat dit als de programmeurs niet op één lijn liggen?
Dan wordt het oordeel van een derde programmeur gevraagd. Als de uitslag onbeslist is, hakt Chris doorgaans de knoop door. Natuurlijk gaat het niet alleen om stemverhoudingen. Soms geeft het enthousiasme van een programmeur de doorslag, ook als anderen misschien hun twijfels hebben.

Wat doe jij verder nog naast de programmering voor het festival?
Die vraag heb ik boven al een beetje beantwoord. Ik werk nog steeds mee aan Schokkend Nieuws, doe af en toe schrijfklussen, en leg me de laatste jaren wat meer toe op het schrijven van fictie, voorlopig nog onbetaald!

Terugkijkend op je carrière bij Imagine, wat zijn voor jou een paar van de mooiste herinneringen?
Het binnenhalen van Tim Burton voor ‘mijn’ eerste editie in 2008 was natuurlijk een ongelooflijke opsteker. Mijn mooiste herinneringen gaan altijd terug op de mensen zelf. In 2011 reikten we onze Career Achievement Award uit aan Rutger Hauer. Hij was zichtbaar aangenaam getroffen door de speech die ik hield en sms’te me twee weken later uit Zuid-Afrika om me nog eens extra te bedanken voor de warme ontvangst. Dan heb je toch iets goed gedaan. En vorig jaar genoot ik bijvoorbeeld van een drie uur durend ontspannen voorgesprek met Alex van Warmerdam t.b.v. het interview dat ik later tijdens met Imagine met hem zou hebben.

Op welke film of gast ben jij het meest trots dat je deze hebt kunnen draaien?
Onder de filmmakers noemde ik Burton al. Films: dat zijn er nogal wat. Maar wat ik in 2015 bijzonder vond waren de moving storyboards en outtakes die Spider-Man editor Bob Murawski had meegenomen voor zijn masterclass. Materiaal dat regisseur Sam Raimi niet aan de openbaarheid wil prijsgeven en dat dus ook niet als extra’s op dvd’s is verschenen. Dan heb je echt iets speciaals te laten zien.

Natuurlijk valt er ook wel eens een film af die jij als programmeur graag had willen vertonen. Heb jij een voorbeeld van een titel die naar je naar jouw mening gemist hebt bij Imagine?
Sommige films vallen af omdat de distributeur of sales agent gewoonweg een te hoog bedrag aan screening fee vraagt. Eerlijk gezegd word ik nu teveel in beslag genomen door werkzaamheden voor het komende festival om meteen een titel te kunnen ophoesten. En over wat er dit jaar (misschien) aan onze neus voorbijgaat, mag ik natuurlijk niks loslaten! 😉

Natuurlijk ben je niet alleen als programmeur bekend bij de genreliefhebbers in Nederland. Je bent ook onderdeel van de Schokkend Nieuws redactie die recentelijk zijn 25 jarig jubileum heeft gehad! Kun je ons iets meer over jouw rol bij SN vertellen?
In 1992 was ik samen met Jan Doense en Bart Oosterhoorn een van de oprichters. Wat later werd ik hoofdredacteur, en nadat Roel Haanen het een tijdje van me had overgenomen, heb ik die functie nog een paar jaar vervuld. Vervolgens heb ik het stokje overgedragen aan Barend de Voogd, bleef wel redactielid, totdat ik nogmaals een stapje terug deed. Tegenwoordig bemoei ik me vooral met de afdeling correctie en eindredactie.

Heb je nog leuke SN anekdotes die je met ons wil delen?
Het leukste waren eigenlijk de gekke uitstapjes onder het mom van een journalistieke missie – lees: artikel of interview. Met Jan Doense op bezoek in de barokke 19de-eeuwse villa  – stijl Victoriaans bordeel – van acteur David Warbeck in Londen om er Lucio Fulci – met zijn been in het gips – te interviewen. Of, ook met Jan, op bedevaart naar het kustplaatsje Whitstable, op zoek naar sporen van Hammer-icoon Peter Cushing die er woonde van 1959 tot aan zijn dood in 1994.

Je bent ook op andere festivals te zien geweest als interviewer, onder andere op het B-Movie, Underground & Trash Film Festival waar je John Waters live on stage mocht ondervragen. Natuurlijk heb je aardig wat mensen mogen spreken in je carrière. Welk interview zou je als voorbeeld aanhalen als men je vraagt waar je het meest trots op bent?
Waters was leuk omdat ik hem vele jaren eerder, ten tijde van de Nederlandse release van Cry-Baby, al eens geïnterviewd had in Amsterdam. Daar voerde hij een act op, die wel een leuk stuk opleverde, maar als interview eigenlijk één grote PR-stunt was. In Breda liet hij zich wat van een meer bezonnen, menselijke kant zien. Trots is een groot woord, maar de prettigste gesprekspartner of all time was regisseur Jean-Jacques Annaud (Quest for Fire, The Name of the Rose) die oprecht belangstelling had/heeft voor de mening van zijn gesprekspartner. Verder zelden meegemaakt.

Terugkomend op Imagine, het thema voor dit jaar is natuurlijk Fantastic Fashion. Wat kan je ons vertellen (wat we natuurlijk nog niet elders hebben gelezen) over dit thema en de daarbij behorende programmering?
Wat je nog niet hebt gelezen, kan ik natuurlijk nog niet prijsgeven! Wat je wel mag weten is dat in het fashion shorts-programma waar ik zijdelings bij betrokken was, naast meerdere visuele hoogstandjes, een erg fraaie korte film van Park Chan-wook is opgenomen.

Welke film(s) mogen wij dit jaar echt niet missen bij Imagine?
Als je van John Waters-achtige vrolijke smerigheid houdt, mag je The Greasy Strangler onder geen beding missen. Visueel springt The Eyes of My Mother eruit, een southern gothic horrorverhaal gedraaid in prachtig zwart-wit.

Dank voor je tijd!