Night of the Living Dead

Poster voor de film "Night of the Living Dead"

Night of the Living Dead

R 96 min - Horror
Your rating:

Language:  English
Release Date:  1968
Director:  George A. Romero
Runtime:  1 h 36 min


Tagline: If it doesn't scare you, you're already dead!

‘Night of the Living Dead’, de eerste feature length film van George A. Romero, de godfather van de zombie flick. Wat deze man heeft neergezet wordt door generaties filmmakers nog steeds als canon gebruikt. En ondanks (of misschien juist vanwege) de low budget kwaliteit (men heeft in totaal $100.000,- bij elkaar weten te schrapen om deze film te maken) duurde het niet lang voor deze film een cultstatus verkreeg, geheel verdiend trouwens.

Degenen die een beetje bekend zijn met zombie flicks weten wat ze kunnen verwachten: doden die tot leven komen en de levenden kannibaliseren. De gebruikelijke formule is hier in gang gezet: vuur of ernstige hoofdwonden (lees: ingeslagen schedels, een schot door het hoofd) verlossen de mensheid van de plaag. Als theorie wordt geopperd dat een radioactieve sonde, afkomstig van Venus, de oorzaak is van de plaag. Let wel: dit is een theorie die aangedragen wordt. Nergens is de film wordt aangetoond dat dit de daadwerkelijke oorzaak is. Uiteraard zijn de zombies traag en hersenloos (bij wijze van spreken). Onwetenden zullen deze film misschien saai vinden en er weinig nieuws in vinden, maar anno 1968 was dit vernieuwend. En aangezien de formule alle zombieliefhebbers bekend in de oren zal klinken, mag het wel duidelijk zijn welke impact de film heeft gehad in de geschiedenis.

George Romero is natuurlijk één van de namen die kenners als eerste noemen bij het horen van het woord zombie flick. In de tijd dat deze film uitkwam waren er weinig studios die zich er aan wilden wagen. Degenen die dat wilden vroegen om aanpassingen in het script, zoals een romantisch bijverhaal en een positiever einde. Het feit dat deze aanpassingen niet zijn gedaan spreekt voor de film, want een deel van de humor (ja, er zit ook humor in deze film, als je van het morbide soort humor houdt) zit ‘m in het einde. Verder is er anno 2007 ook weinig verrassends aan de film, maar het is en blijft een stukje geschiedenis die op eigen kracht een hele golf van soortgelijke films teweeg heeft gebracht. De grenzen zijn met elke film ook steeds verder verlegd, tot aan het einde van de jaren ’80 de rek er uit was. In de tussentijd is er heel veel uitgekomen op dit gebied, het merendeel daarvan slecht tot complete bagger. Romero zelf heeft het niet bij ‘Night of the Living Dead’ gelaten, maar later ook het eveneens legendarische ‘Dawn of the Dead’ uitgebracht, waarvan in 2004 een remake is uitgekomen en waarvan in 2004 een eerbetoon is gemaakt in de vorm van ‘Shaun of the Dead’ (ja, een eerbetoon, zeer zeker geen parodie) door Edgar Wright, Simon Pegg en Ed Frost (alledrie ook verantwoordelijk voor het dit jaar verschenen eerbetoon aan de Amerikaanse copmovie ‘Hot Fuzz’, en alledrie als zombie te zien in Romero’s ‘Land of the Dead’). Andere namen die in de golf zijn meegegaan zijn ook niet de minste, zoals Dario Argento en Lucio Fulci. De rode draad (no pun intended, het is nu eenmaal een uitdrukking) is het steeds grovere geweld en het toenemende guts ‘n gore gehalte. Zombies speelden niet altijd de hoofdrol (kannibalen en ander gespuis is na verloop van tijd ook komen opdagen) maar desondanks wist men het publiek telkens weer opnieuw te shockeren. Daar moet ik wel bij vermelden dat de guts ‘n gore in deze film nog wel meevalt, ten eerste omdat ‘Night of the Living Dead’ het begin van een subgenre was, maar ook omdat de film zwart/wit is gefilmd en er dus geen kleurverschillen te zien zijn (en in het donker in een zwart/wit film is bloed slechts een zwarte substantie die alleen opvalt bij een lichte achtergrond). Maar dat mag de pret zeker niet drukken.

Wie denkt dat de zombies de enige oorzaak van de spanning zijn, die heeft het mis. Zoals het een rechtgeaarde mens betaamt, is het samenwerkingsverband tussen de personen die zich op een bepaald moment in een huis verschansen soms ook ver te zoeken. Iedereen met een beetje hersens weet dat dit potentieel voor evenveel gevaar kan zorgen als de zombies die zich steeds meer om het huis beginnen te verzamelen (en ook al zijn ze langzaam, bang voor vuur en gemakkelijk te doden met de juiste middelen, in grote getale is er bijna geen ontkomen aan een zekere door). Daarnaast bevindt zich in de kelder van het huis een gezien met kind, een kind dat ziek is geworden door de beet van een zombie (en we weten allemaal wat voor gevolgen dat zal hebben). Nee, naast het feit dat overleden geliefden weer geanimeerd worden en niets liever willen dan het vlees van je botten kauwen, is de stress in het huis er mede de oorzaak van dat de spanning langzaam maar zeker wordt opgebouwd in de film. En zodra de buitenwereld eenmaal doorheeft wat er gedaan kan worden aan de zombieplaag en de jacht begint, doen de taferelen verdacht veel denken aan razzia’s, lynchpartijen en dergelijke praktijken, iets wat anno 1968 nog niet eens zo’n vreemd verschijnsel was. Communisme, studentenrellen en dergelijke en de acties die daartegen ondernomen werden door de overheid leken daar verdacht veel op. De foto’s die je te zien krijgt tijdens de aftiteling laten daar geen twijfel over bestaan: het lijkt een ware heksenjacht te zijn. Dit is iets wat de minder geschiedenisbewuste kijken langs zich heen zal laten gaan, maar de rest zal dit zeker opvallen. En zo hebben we hier een zombie flick met een maatschappijkritische ondertoon, die de spanning die in de maatschappij leefde in zich verwoven heeft. En dat maakt het ook een stuk verfrissender dan de oppervlakkige hack ‘n slash horrorfilms waar we tegenwoordig mee dood worden gegooid.

Ik heb zelf de 30th Anniversary versie van ‘Night of the Living Dead’ gekeken. Enkele scenes zijn opnieuw geschoten, waaronder de begraafplaatsscene. Het is hier echter een andere begraafplaats, omdat degene die in het origineel is gebruikt recentelijk door een tornado getroffen was. Ironisch genoeg heeft dit ook enkele graven blootgelegd, wat op zich weer prima geschikt is voor een zombiefilm, maar aangezien we het hier over de inleiding hebben is het niet leuk om de verrassing meteen al prijs te geven. Bij het schrijven van het script had medeschrijver John A. Russo het idee geopperd om iets te doen met het thema ‘teenagers from outer space’. Ondanks dat hier verder niets mee is gedaan, is de filmmuziek wel afkomstig van de in 1959 uitgebrachte film ‘Teenagers From Outer Space’ (waarvan de rechten zijn gekocht voor $1500,-). ‘Carnival of Souls’ van Herk Harvey was een grote invloed op Romero bij ‘t maken van deze film. Als publiciteitsstunt is een verzekeringspolis van $50.000,- ingevoerd voor iedereen die tijdens het kijken naar de film aan een hartaanval zou overlijden, iets wat zelfs in deze tijd de aandacht van het publiek zal trekken. Wat verder opvalt is dat het woord ‘zombie’ geen enkel moment wordt gebruikt in de film: er wordt aan de levende doden gerefeerd met het woord ‘ghoul’ (wat op zich ook geen verkeerde benaming is, ware het niet dat een ‘ghoul’ officieel niet per definitie een tot leven gekomen dode hoeft te zijn. Vanwege het lage budget kon men zich ook niet veel veroorloven, wat zich uit in het feit dat er geen bekende acteurs in de film te zijn. In plaats daarvan zijn het vrienden, bekenden, investeerders en lokale bewoners die je (voornamelijk als zombies) in de film ziet. Eén van de investeerders was een slager die verantwoordelijk was voor de guts ‘n gore die we te zien krijgen. Op deze manier hebben ze iets neer gezet dat de tand des tijds heeft doorstaan.

Ik kan hier nog wel veel meer vertellen over de impact van de film, wat er allemaal fout is gegaan, leuke anecdotes delen en ga zo maar door. Ik denk echter dat de boodschap wel is overgekomen. Mocht dat niet zo zijn, laat ik dan nog even vermelden dat ‘Night of the Living Dead’ is opgenomen in de annalen van de Amerikaanse filmgeschiedenis en dat de negatieven zijn opgeslagen in het Library of Congress’ National Film Registry, waar films opgeslagen worden die als essentieel worden beschouwd en niet verloren mogen gaan. Wie denkt dat horror slechts hersenloos vermaak is, zal dus van de koude kermis thuiskomen. ‘Night of the Living Dead’ is een klassieker en een trendsetter, iets wat dus ook officieel is gemaakt. Alleen hierom al is de film de moeite waard om te kijken.