Joker

Misschien wel de meest gehypte superhero movie in jaren! In september 2018 kregen we de eerste beelden van Joaquin Phoenix als de Joker te zien; de eerste berichten over deze film kwamen al eerder dat jaar. Vanaf dag 1 was de hype enorm, een standalone Joker film met Phoenix als de Joker. Vanaf het eerste moment was ook al duidelijk dat deze film los zou staan van DCEU (DC Extended Universe). Het zou een karakterstudie worden van het personage de Joker. Joaquin Phoenix had enorme schoenen (no pun intended) te vullen met deze rol. Jarenlang was het Jack Nickolson die dé Joker was, hij werd van de troon gestoten door Heath Ledger, die postuum een Oscar voor deze rol kreeg, en nu Joaquin Phoenix, een acteur die ook tot het uiterste gaat voor een rol. Jared Leto heeft in de tussentijd ook de rol van de Clown Prince of Crime op zich genomen en ook hij is ver gegaan. Hoe ver gaat Joaquin Phoenix voor wellicht de zwaarste supervilliain rol die het witte doek tot op heden heeft gezien?

Het antwoord daarop is ver, ontzettend ver. Hij heeft zich verdiept in diverse psychische stoornissen die hij in het personage van Arthur Fleck aka Joker heeft verwerkt. Hij is enorm afgevallen voor de rol en ziet er eng mager uit. Wat hij neerzet in deze door Todd Phillips geregisseerde film is ongekend.

Arthur Fleck is een jongeman die van zijn moeder de boodschap heeft gekregen om de wereld van een lach te voorzien. Hij is professioneel clown waarbij hij winkels onder de aandacht moet brengen, maar ook kinderen bezoekt in het ziekenhuis om ze een lach te geven. Aan de andere kant heeft hij verschillende stoornissen waar hij medicijnen voor slikt en voor onder behandeling staat bij een maatschappelijk werker. Het moment dat hij meerdere malen binnen een korte tijd met geweld in aanraking komt en de benodigde hulp en medicijnen verliest die hij moet hebben knapt er iets.

Ik denk dat iedere comic of comic movie liefhebber wel bekend is met de Joker. Een psychopaat eerste klas die diverse incarnaties heeft gehad in de films en comics. De gemeenschappelijke noemer is altijd geweest dat hij onvoorspelbaar is en totaal geen moraal heeft. Hij is niet te vergelijken met welke schurk dan ook wat hem een intrigerend personage maakt om te vertolken. De Joker heeft geen redenen nodig om te doen wat hij doet. Als hij iemand wil vermoorden, dan doet hij dat, als hij een ziekenhuis op wil blazen, dan doet hij dat. Wat je in deze film te zien krijgt is dat Arthur langzaam maar zeker verder wegglipt in de waanzin die hem tot de Joker maakt. Uiteraard zit hier ook een morele ondertoon bij die heden ten dage zeer actueel is. Hoe gaan wij om met de ziektes van mensen, waarom staan wij het toe dat mensen wegvallen uit de maatschappij, waar is de verantwoording gekregen. Maatschappelijke thema’s die zwaar zijn en niet altijd een rol hebben in films. Dit soort thema’s zie je vaker bij een arthouse film, maar niet bij een productie uit een grote Hollywood studio. Dat is meteen waarom Joker dé vreemde eend in de bijt is. Het is namelijk geen superhero movie, het is een karakterstudie van iemand met een psychische aandoening.

Phoenix zet hier de rol van zijn leven neer: wat een intens karakter is hij hier om naar te kijken. Na deze film voor de eerste keer gezien te hebben moest ik het even laten bezinken. Is het allemaal een beetje te veel ‘in your face’? Misschien wel, maar dat kan ik in deze ook wel waarderen. Dit is geen film voor het doorsnee, 13 in één dozijn, Hollywood publiek; dit is een film voor liefhebbers die de investering willen doen in een film en om over hetgeen wat je gezien hebt na te denken en wellicht ook wel met andere kijkers over te praten.

Dat Todd Phillips goed gekeken heeft naar Taxi Driver en The King of Comedy is overduidelijk. Scorcese was zelfs als producer op een gegeven moment aan het project verbonden. Dat Robert DeNiro een rol hier heeft maakt de vergelijking natuurlijk af. Ik zie het probleem niet. Op zichzelf staat deze film namelijk als een huis en Phillips is niet de eerste regisseur die schaamteloos leent van andere werken, het verschil is dat hij er wel voor uitkomt.

Het verhaal van de Joker is nog niet voorbij. Deze film heeft de Golden Lion in Venetië op het filmfestival gewonnen en is een grote kanshebber bij de Oscars. Warner Bros is een gedurfde kant opgegaan met de Joker, maar wat mij betreft een geweldige kant. Joker is geen ‘superhero movie’ maar zal wel de boeken zo ingaan. Wat dat betreft kan je hier beste het vergelijk maken tussen een comic en een graphic novel; beide zijn getekende verhalen, maar het verschil is enorm en voor de kenners groot. Is Joker een trendzetter voor een volgende stap in de volwassenheid van comic adaptations? De tijd zal het leren, mocht dat niet zo zijn dan kunnen we in ieder geval altijd nog genieten van deze geweldige film. Oh, nabrander… Joker is ‘officieel’ geen onderdeel van het DCEU, maar met een beetje creativiteit kan je deze film zelfs zien als de verbindende factor van alle DC films…