El Topo

Poster voor de film "El Topo"

El Topo

NR 125 min - Action, Adventure, Drama, Western
Your rating:

Country:   Mexico
Language:  Spanish
Release Date:  1970
Director:  Alejandro Jodorowsky
Runtime:  2 h 05 min


Tagline: The Definitive Cult Spaghetti Western

Als we het over cult cinema hebben dan is de titel El Topo er één die vaak genoemd wordt. El Topo is de derde film die Alejandro Jodorowsky geregisseerd heeft. Het is tevens zijn vreemdste en minst toegankelijke werk ooit.

El Topo gaat over een man gespeeld door Alejandro Jodorowsky die op zoek is naar verlichting. Het eerste gedeelte van de film zoekt hij dit door de strijd aan te gaan met vier meesters van het pistool. Bij elke meester leert El Topo een nieuwe les die hem nieuwe inzichten geeft in zijn tocht naar verlichting. Bij de vierde en laatste meester leert hij zijn meest belangrijke les. Hij leert hier dat de weg die hij bewandeld om verlichting te krijgen de onjuiste is. El Topo bewandelt de weg van geweld en strijd. Middels deze weg weet hij de vierde meester niet te overwinnen. De vierde meester neemt zijn eigen leven. Kwaad op zichzelf en op de les geleerd gaat hij langs de laatste rustplaatsen van alle vier de meesters waar hij wederom nieuwe lessen leert. Na de laatst geleerde les wordt de El Topo die zich in het eerste gedeelte van de film neergezet heeft vermoord door zijn twee metgezellen; Mara (Mara Lorenzio) en een vrouw in zwart gekleed (Paula Romo) Hij wordt op vier plekken neergeschoten, de handen en de voeten om de kruisiging van Jezus na te bootsen. Het 5de schot is van Mara in de zij.

In het tweede gedeelte van El Topo is hij herboren als een nieuwe man die de weg van geweld en strijd achter zich gelaten heeft. Hij is gered door een commune van mismaakten en verstotenen van de maatschappij . Hier wordt hij als een god aanbeden totdat hij ontwaakt en zijn baard en haar eraf scheert. Hij gaat wederom een tocht aan die de verstotenen moet herenigen met de buitenwereld. Hiervoor bedelt El Topo tezamen met zijn verzorgster (Jacqueline Luis) van al de jaren bij de commune. In dit gedeelte van El Topo leert hij onderdanigheid en ziet hij de werkelijke mismaakten van deze wereld.

Alejandro Jodorowsky heeft met El Topo een film gemaakt die vol zit met symboliek. Elke shot, elke uitgesproken zin, elke man of vrouw of attribuut in deze film heeft een betekenis. Herkenbaar in deze film zijn de christelijke symboliek die Alejandro Jodorowsky gebruikt evenals een gedeelte van de oosterse symboliek die hij gebruikt. Het is echter naar mijn mening onmogelijk om alle symboliek van deze film te begrijpen zoals deze van oorsprong bedoelt is en wat Alejandro Jodorowsky ermee bedoelt. El Topo is een film waar je een studie van zou kunnen maken en dan nog zullen er gedeeltes inzitten die niet te begrijpen zijn en uiteindelijk na deze studie zal iedereen El Topo op zijn eigen wijze zien.

Ik zie El Topo als een film waarbij een man een reis naar verlichting probeert te maken. In het eerste gedeelte bewandelt hij een pad wat niet het juiste pad is maar hem wel doet inzien waarom dit niet het juiste pad is. In het tweede gedeelte bewandelt hij precies het tegenovergestelde pad. Uiteindelijk bemerkt El Topo dat het één niet zonder het ander kan en vindt op deze wijze een vorm van verlichting. Lang niet alle symboliek in deze film had ik door, maar ik denk dat ik genoeg heb begrepen van deze symboliek om er zelf een eigen beeld bij te vormen. Ik weet niet of mijn beeld juist is of dat dit is wat Alejandro Jodorowsky ermee bedoelt heeft en of hij er überhaupt wel iets mee bedoeld heeft. Alejandro Jodorowsky houdt veel van deze film in het midden en heeft zichzelf nog wel eens tegengesproken in interviews over deze film. Eén opmerkelijke tegenspraak van hem is denk ik wel of hij onder invloed van drugs stond tijdens het maken van deze film. Hij heeft dit toegegeven en tegengesproken. Persoonlijk denk ik dat de man inderdaad onder invloed van LSD heeft gestaan om zo’n psychedelisch iets als El Topo te kunnen maken, maar ja dat is mijn mening. Iedereen die cult films kan waarderen en dan voornamelijk de wel heel erg vreemde films die hieronder vallen zal deze film eens aan een beschouwing moeten onderwerpen en er een eigen mening over vormen. Denk je in deze film heel wat anders te zien dan wat ik erin zie wees vrij om mij te mailen met jouw mening (liefst wel met onderbouwing).

Nu dan even wat over hoe de film gemaakt is zonder verder in te gaan op de boodschap die deze film heeft. El Topo is een film met een sounddub. Dit is in de eerste instantie gedaan omdat de film voor het overgrote deel in de woestijn is opgenomen maar ook omdat Alejandro Jodorowsky bepaalde personages andere stemmen wou geven. Denk bijvoorbeeld aan vrouwen met mannenstemmen en vica versie. Dit werkt heel erg bij aan het psychedelische aspect van de film. Het camerewerk doet je bij tijd en wijle denken aan de spaghettiwesterns van o.a. Sergio Leone. Dit is ook niet verbazend aangezien Joorowsky aangegeven heeft dat deze een inspiratie voor hem geweest is bij deze film. Akira Kurosawa is evenals een Fellini een inspiratie voor Jodorowsky geweest wat zo af en toe ook te zien is in de manier van filmen of opbouw van een scène. Qua acteerwerk valt er niets dan lof te spreken over El Topo. Er zitten namelijk maar een handjevol echte acteurs in deze film. Alejandro Jodorowsky heeft het overgrote gedeelte van de mensen gewoon van straat geplukt. Daarnaast is ook nog eens veel van wat je ziet geïmproviseerd. Alejandro Jodorowsky gaf aan wat er uitgebeeld moest worden en de mensen in de scene hebben dit naar eigen interpretatie uitgevoerd. Het toppunt van improvisatie is denk ik wel de verkrachtingsscène die Alejandro Jodorowsky speelt met Mara Lorenzio. Naar zijn eigen zeggen wist Mara niets van deze scene af en heeft hij haar werkelijk verkracht. Hoeveel waarheid er hierin zit weet ik niet, maar het geeft wel aan hoever Alejandro Jodorowsky ging voor werkelijke gevoelens en reacties. Hij moest niets van het gespeelde acteerwerk hebben, geen gespeelde emoties maar werkelijke. Alejandro Jodorowsky heeft voor deze film de muziek zelf geschreven en gecomponeerd en is verantwoordelijk voor de eindmontage en editing van de film.

El Topo is een ruwe film en wat er uitgebeeld wordt en afwerking, als je echter voorbij deze zaken kijkt zie je een uniek werk wat je prachtig vind of afschuwt. Een middenweg is haast niet denkbaar bij deze film. Uniek is deze zeker, hij staat in mijn top tien van vreemdste films ooit. Prachtig is hij ook alhoewel mij lang niet alles even duidelijk is van deze film. Hoe dan ook, kijk de film en oordeel zelf, hij zal je in ieder geval bij blijven!

Trivia over deze film is er in overvloed te vinden en is zo her en der ook in deze recensie verwerkt. Wat echter wel genoemd moet worden als belangrijke trivia is dat we het aan John Lennon te danken hebben dat we deze film überhaupt kennen. John was namelijk zo onder de indruk van deze film dat hij de rechten heeft gekocht voor distributie en verantwoordelijk is voor de eerste uitgaven van El Topo.