Coil – The Unreleased Themes for Hellraiser

Coil - The Unreleased Themes for Hellraiser Boek omslag Coil - The Unreleased Themes for Hellraiser
Industrial, Soundtrack
Solar Lodge
1987
Jewelcase
17:02

Line-Up:
John Balance
Peter Christopherson

Toen Clive Barker in 1987 als regisseur aan zijn debuut begon wilde hij het Engelse Coil de soundtrack laten verzorgen. Coil, een avant-gardistisch industrial gezelschap had al drie albums uitgebracht en deze worden tot op de dag van vandaag stuk voor stuk als erg unieke en hoog gewaardeerde kunstwerken beschouwd. Ja, wanneer we het over Coil hebben dan is de term popmuziek duidelijk niet op zijn plaats. Geluidskunstenaars dekt de lading beter en zelfs dat schetst niet het complete plaatje want er is geen release van ze uitgekomen zonder dat er een filosofie achter schuil ging die met tekst en visuals alle zintuigen doet prikkelen. Ook in 2016 zijn er nog bijzonder sterke communities actief die de filosofie en kunstuitingen van Coil bejubelen, ze proberen te ontrafelen en duiden. Coil was uniek, en de muziek die het voort bracht was niet van deze wereld. Onconventioneel, gewaagd en vaak ook provocerend. Je moet er voor open staan maar wie er een oor aan wil lenen kan uren rond reizen in onbekende intrigerende landschappen.

Barker was in de jaren tachtig bevriend met het kunstcollectief wat in de basis bestond uit John Balance, Peter Christopherson die eerder afsplitsten van de industriële band Throbbing Gristle. Ze inspireerden elkaar en zo kwam het dat Clive bij het ontwikkelen van zijn film Hellraiser direct dacht aan de muziek van Coil. Gebaseerd op zijn eigen boek draait het verhaal van Hellraiser om een magische Chinese puzzledoos, in de kern occulte magie die voor goed en voor kwaad aangewend kan worden, en wanneer er onzorgvuldig mee omgegaan wordt, een ware hel kan ontketenen. Niets nieuws, ook niet in 1987, maar met het verschil dat Barker met zijn film een enorm gedetailleerde wereld optekende. De regisseur was diep onder de indruk van de voorgestelde soundscapes van Coil, zó diep dat hij er zelfs bang van werd. Er zaten tracks tussen die hij niet goed kon hebben, het triggerde ziekmakende en onheilspellende gevoelens bij hem. Het schijnt zo te zijn dat hij er zelfs lichamelijk onwel van werd. En dat effect had het dus bij de man die Pinhead, het hoofd van de Cenobites tot leven had gebracht. Kortom, bij tijd en wijlen een verdomd angstaanjagend geluid en voor Barker persoonlijk een ideale match met zijn visuele schepping.

De productiemaatschappij keurde de soundtrack echter af, men vond het niet pakkend genoeg, niet geschikt om op zichzelf staand ook succesvol te kunnen zijn. Zo wordt er vaker aan kunstenaars getrokken en geplukt, het is zelden een kwestie van pure artistieke vrijheid waarbij de kunstuiting recht uit het hart komt, zeker wanneer er verschillende mediavormen samen moeten komen. De soundtrack wordt vaak zo gekneed dat het als losstaand product ook moet kunnen verkopen en natuurlijk het liefst een commercieel succes wordt. Uiteindelijk werd er gekozen voor de gelauwerde Amerikaanse componist Christopher Young. Zijn score is in vergelijking met de sobere en desolate soundscapes van Coil een weelderig en uitbundig orkestraal spektakel. Ik kan de keuze van de filmstudio goed volgen, het werd ook een succes als soundtrack en ondanks dat ik de muziek van Coil erg kan waarderen, ik heb er diverse albums van die me zeer dierbaar zijn, moet ik erkennen dat men in deze logica een juiste keuze heeft gemaakt. De klassieke soundtrack benadering met een dik orkest is een beproefde formule en er is een publiek voor dergelijke soundtracks. Mensen die weinig met een bepaalde film of met films in het algemeen kunnen maar wel de soundtracks waarderen en bijvoorbeeld orkestrale soundtracks verzamelen. Toch vind ik het ook jammer dat er gekozen is voor deze logische aanpak. De combinatie van de akelig kale en zeer dissonant aanvoelende geluidscollages van Coil passen volgens mij juist perfect in de film die bovendien visueel al zo intens prikkelt. Persoonlijk vind ik de uiteindelijke mix van Young’s bombastische orkestrale score en de heftige beelden te veel van het goede. Hellraiser is mede daarom ook nooit een favoriet van me geweest. Schokken deed de film toen hij uit kwam zeker, boeien helaas niet. Het ging allemaal over mijn hoofd en het bombardement aan indrukken maakte dat ik hem nooit helemaal heb af gekeken. Het was voor mij persoonlijk althans allemaal te veel van het goede, of ja, misschien beter gezegd kwade.

Ik had de film graag eens gezien met de soundtrack van Coil eronder. Ik weet alvast zeker dat het de film totaal anders had neergezet en ik vermoed dat het geheel er juist indrukwekkender door was geworden. De sfeer beklemder, de beelden akeliger en juist omdat de muziek die Coil schreef niet zo op de voorgrond treedt en veel anoniemer is had het de kijker meer ruimte kunnen bieden het visuele spektakel tot zich door te laten dringen. Plus, wanneer ik een orkest hoor denk ik aan mensenwerk. Ja, een goede score en een goed orkest kan je wel degelijk in een andere wereld brengen maar daar is het werk van Young dan weer niet onconventioneel genoeg voor. Al zijn er in de film zeker passages waarin het wel degelijk werkt. Los staand van de film is het een prachtig stuk muziek en met tijden ook enorm huiveringwekkend maar in de film leidt het te veel af en trekt het de aandacht teveel naar zich toe. Was de filmstudio moediger geweest en had het de eerste keuze van Clive gevolgd dan was er veel meer eenheid geweest tussen de verschillende elementen. En dan leg ik tegelijkertijd ook uit waarom ik, als groot Coil bewonderaar, de afgekeurde soundtrack nooit heb aangeschaft. Want los van elkaar staand werkt het niet. En dan kom ik weer eens tot de conclusie dat het samengaan van de juiste elementen in optimale verhoudingen uiteindelijk het verschil maakt tussen entertainment en een kunstwerk.

Ja, en het eindproduct had natuurlijk ook een combinatie van de twee benaderingen kunnen zijn. Want laten we wel wezen, in essentie is de score van Christopher Young schitterend.

Tracklisting:
01. Hellraiser Themes
02. The Hellbound Heart
03. Box Theme
04. No New World
05. Attack of the Sennapods
06. Main Title

Lees hier meer over Coil

Lees hier meer over de afgekeurde Hellraiser soundtrack